Uniek

De post-hbo opleiding tot Mindfulnesstrainer aan Hogeschool Utrecht wordt ondersteund door de postgraduaatopleiding Mindfulness aan de Arteveldehogeschool te Gent in België.

Snel naar...

Inleiding | Doel van de opleiding | Studiebelasting en lesrooster | Het studieprogramma | Werkwijze en groepsgrootte | Begeleiding en docenten | Toetsing en beoordeling | Certificering | Literatuur | Aanmelding, toelatingsgesprek en inschrijving | Leslocatie | Meer informatie

Inleiding

De post-hbo-opleiding leert u de essentie van mindfulness te ervaren, te begrijpen en toe te passen. U krijgt een stevige theoretische basis en traint intensief in mindfulness. Het is alleen mogelijk mindfulness over te brengen als mindfulnesstrainer als u de praktijk zelf beoefent.

Mindfulness kan preventief en curatief werken bij:

• (chronische) ziekten
• chronische pijnklachten
• depressie
• zorgen maken
• piekeren
• milde angstklachten
• stress-gerelateerde klachten
• overspannenheid
• burnout 
  

Wetenschappelijk onderzoek geeft aan dat aandacht en concentratie toenemen, stressgerelateerde klachten afnemen, chronische pijnklachten kunnen verminderen en/of beter hanteerbaar worden en de immuniteit wordt verhoogd. 

Doel van de opleiding

Na afronding kunt u mindfulness integreren in uw beroep en zelfstandig mindfulnesstrainingen begeleiden. U leert als hulpverlener, coach, gezondheidswerker of docent binnen uw werkveld mindfulnesstechnieken toepassen in het werken met cliënten, patiënten, cursisten of studenten.

Studiebelasting en lesrooster

De opleiding Mindfulness duurt anderhalf jaar en bestaat uit 38 dagen: les- en trainingsdagen, stiltedagen, intervisiebijeenkomsten, individuele begeleiding of supervisie. Daarnaast is er een retraite van 5 aaneengesloten dagen met overnachtingen. U heeft gemiddeld 8 uur per week nodig voor het voorbereiden van de lessen, het maken van reflectieverslagen, werkopdrachten, cd's en het schrijven van het eindwerkstuk met portfolio of geven van een eindpresentatie. Daarnaast is het van belang dagelijks tijd te besteden aan mindfulnessoefeningen, meditatie en yoga. In het lesrooster  houden we rekening met schoolvakanties.

Het studieprogramma

Het praktische deel van de opleiding bestaat uit het zelf ervaren (praktijk 1), het leren geven (praktijk 2) en zelf geven (praktijk 3) van de Mindfulnesstraining.

Praktijk 1
Dit opleidingsonderdeel bevat het ‘klassieke’ MBSR-/MBCT-programma zoals het ontwikkeld is door J. Kabat-Zinn (MBSR) en door Z. Segal, M. Williams en J. Teasdale (MBCT).

1. MBSR 1
   

   U ervaart wat de mindfulnesstraining inhoudt. Het programma bestaat uit 8 bijeenkomsten en een stiltedag. Stap voor stap oefent u met verschillende technieken. U doet praktische oefeningen en u krijgt huiswerkopdrachten. In de sessies gebruiken we  ademhaling, lichaamsgewaarwording, situationeel stressgewaarzijn, meditatieve yoga, inzichtmeditatie, loopmeditatie, aandachttraining en communicatieoefeningen. Bij dit opleidingsonderdeel horen een syllabus en cd’s om thuis verder mee te oefenen.

Praktijk 2
Het onderdeel Praktijk 2 staat geheel in het teken van het zelf leren geven van de mindfulnesstraining. Het bestaat uit de volgende blokken:

1. MBSR 2

   In deze periode volgt u als deelnemer een tweede mindfulnesstraining bij een andere trainer. 

2. Practicum
   

   In het practicum staat de opbouw van de MBSR en het zelf geven van onderdelen uit de training centraal. We bespreken de sessies na aan de hand van de thema's en oefeningen van elke bijeenkomst. Ook oefent u in elke practicumsessie in kleine groepen met de verschillende onderdelen van de MBSR. Ter voorbereiding bestudeert u literatuur.
   
   

3. Microteaching
   

   Tijdens de microteaching oefenen u en uw medestudenten met de formele oefeningen uit de mindfulnesstraining: de bodyscan, de yoga en de meditatie. U sluit elk afzonderlijk deel af door het inleveren van een uitgeschreven tekst voor uw eigen CD.
   
    

4. Intervisie 
   

   Intervisiebijeenkomsten met medestudenten leveren doorgaans grote leerwinst op. De intervisie is niet verplicht, maar wordt sterk aanbevolen.

Praktijk 3
Praktijk 3 staat in het teken van het zelfstandig lesgeven en het maken van cursusmateriaal, het eindwerkstuk en eventueel het geven van een eindpresentatie. Het onderdeel bestaat uit de volgende componenten:

1. MBSR 3
   

   U geeft zelf de Mindfulnesstraining, Voor deze training maakt u CD’s voor uw cursisten.
   
   

2. Individuele begeleiding  bij lesgeven en/of eindwerkwerkstuk/presentatie
   

   In dezelfde periode krijgt u 2 uur individuele begeleiding bij het lesgeven en/of het maken van het eindwerkstuk/presentatie.
   
   

3. Groepsstiltedag
   

   Tegen het einde van de opleiding organiseert en geeft u samen met uw opleidingsgroep de stiltedag uit de mindfulnesstraining aan medestudenten.
   
   

4. Het eindwerkstuk

   Dit bestaat uit:

• Het eindverslag. Dit is een uitgebreid verslag van de zelf gegeven training,  een reflectie op het lesgeven en een reflectie op de ontwikkeling tijdens de gehele opleiding.
• De eindpresentatie (optioneel). U kunt zich intekenen worden voor een eindpresentatie. Hierin kunt u de toepassing van mindfulness in een specifiek beroepsveld presenteren als een best practice.
• Het portfolio. Tijdens de opleiding bouwt u een portfolio op van werkstukken en verslagen. Dit portfolio levert u in zijn geheel in als bijlage bij het eindwerkstuk. Ook levert u een set van eigen CD's in.

Naast de training in Mindfulness krijgt u ter verdieping en onderbouwing de volgende onderdelen:

• De 2 werkmodellen: Mindfulness Based Stress Reduction (MBSR) en Mindfulness Based Cognitive Therapy (MBCT).
  

  Er is een onderscheid tussen de twee mindfulnessprogramma’s: Mindfulness Based Stress Reduction (MBSR) en Mindfulness Based Cognitive Therapy (MBCT). De Amerikaan Jon Kabat-Zinn integreerde boeddhistische principes en meditatie-technieken met westerse psychologische en medische kennis in een programma dat hij Mindfulness Based Stress Reduction noemde. Hij gebruikt dat programma sinds 1970 in stress-reductieprogramma’s en pijnklinieken met bijzonder gunstige resultaten. Op basis van de meditatie- en aandachtsoefeningen van MBSR ontwikkelden Segal, Teasdale en Williams in Canada en Engeland de Mindfulness Based Cognitive Therapy.  Een behandelmethode voor mensen met depressies. Zowel de MBSR als de MBCT komen aan bod. Voor MBCT is het noodzakelijk dat de trainer werkervaring heeft, opgeleid is in cognitieve gedragstherapie en gekwalificeerd in het werken met depressies.
  In dit studieonderdeel gaan we in op de theorie van MBSR en MBCT. we besteden aandacht aan de relatie tussen MBSR en MBCT en aan de overeenkomsten en verschillen. Er is aandacht voor de specifieke terugvalpreventie bij depressie, voor de theorie van stress, voor stressgerelateerde stoornissen, voor ontwikkeling en onderzoek in MBSR en MBCT. Ook wordt er een korte inleiding gegeven in ACT, Acceptance en Commitment Therapy (ACT) van S. C. Hayes.
  
  

• Klinische psychologie
  

  U verwerft  basiskennis van klinische psychologie en krijgt een overzicht van de belangrijkste psychotherapeutische modellen en recente ontwikkelingen. U krijgt zicht op de basisstructuur van de DSM en verwerft onder meer inzicht in de indicaties en contra-indicaties van mindfulness.
  
  

• Neurologie

  U maakt kennis met aspecten van neurologie die van belang zijn voor de mindfulnesstraining. Recente resultaten van wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van mindfulnesstechnieken komen aan bod.
  
  

• Groepsdynamica

  Naast theorie over groepsdynamica krijgt u oefeningen. De thema’s die aan de orde komen zijn:
  Wat is een groep?
  De interacties als brandstof van groepsdynamiek.
  De groep als geheel.
  De groep en het individu.
  Groepsdynamiek en mindfulnessgroepen. 

• Boeddhistische context bij meditatietechnieken
  

  Mindfulness heeft zijn wortels in het boeddhisme. Zowel de  meditatietechnieken als de filosofie achter de training komen hieruit voort. In dit studieonderdeel krijgt u een schets van het boeddhisme en maakt u kennis met de theorievorming en praktijk binnen drie verschillende boeddistische stromingen. Ook besteden we aandacht aan de metta-meditatie en gaat u vijf dagen in retraite.
  
  

• Thema’s:
  

  1. Adem
  Aandacht voor adem staat centraal in de mindfulness-oefeningen. Een ademtherapeut komt extra informatie geven en oefeningen aanbieden.
  2. Mindfulness integreren in het beroep.
  Een aantal  ‘Examples of Good Practice’ van toepassingen van mindfulness bij specifieke doelgroepen komt aan bod  Hiervoor nodigen we gastsprekers uit.
  

Werkwijze en groepsgrootte

De opleidingsonderdelen zijn verschillend in werkvorm, omvang, duur en intensiteit. De groepsgrootte is afhankelijk van het didactisch karakter van de onderdelen. Bij opleidingsonderdelen met een trainingskarakter is 80% aanwezigheid verplicht.

Begeleiding en docenten

Gedurende de opleiding krijgt u individuele en groepsbegeleiding. Daarnaast zijn er intervisiebijeenkomsten. Er is een evaluatiegesprek/voortgangsgesprek na het volgen van Praktijk 1. Als onderdeel van Praktijk 2 krijgt u begeleiding bij het ontwikkelen van de vaardigheidstrainingen voor de te geven mindfulnesstraining. Bij het schrijven van het eindwerkstuk of het maken van de eindpresentatie krijgt u individuele of groepsbegeleiding door een docent. Deze docent beoordeelt ook uw eindwerkstuk, portfolio, cd's of eindpresentatie.

 U krijgt les van verschillende deskundige docenten.

Toetsing en beoordeling

Elk studieonderdeel wordt getoetst op een wijze die bij de vorm en inhoud van het onderdeel past. Dit kan variëren van het begeleiden (van een deel) van de mindfulnesstraining tot het schrijven van een observatieverslag.  Ook een verslag waarin u op eigen houding en handelen reflecteert, of het beantwoorden van vragen over de behandelde theorie behoren tot de mogelijkheden. Nadere richtlijnen over de toetsing staan in de beschrijvingen van de studieonderdelen. Deze zijn voor ieder studieonderdeel digitaal beschikbaar.

Als u Praktijk 1, Klinische Psychologie en Groepsdynamica met een voldoende afrondt en een positief voortgangsadvies krijgt, kunt u Praktijk 2  volgen. Nadat u alle studieonderdelen met een voldoende heeft afgerond, kunt u de opleiding afsluiten door het schrijven van een eindverslag of het geven van een eindpresentatie.

Bij een onvoldoende beoordeling van een studieonderdeel waarbij kennis wordt getoetst, is een hertoets mogelijk. Bij praktijkopdrachten en attitudeverslagen is een hertoets om praktische redenen veelal niet mogelijk. Wel kunt u het advies krijgen dit studieonderdeel opnieuw te volgen. Dit onderdeel brengen wij u dan nogmaals in rekening.

Certificering

Als u de opleiding succesvol afrondt en u was minimaal 80 % aanwezig bij onderdelen waarvoor de aanwezigheidsverplichting geldt, ontvangt u het certificaat post-hbo opleiding Mindfulness (MBSR). Studenten met een psychotherapeutische opleiding komen ook in aanmerking voor het certificaat MBCT.

Literatuur

1. Werkboek met cd's: Stressreductie door Aandachttraining
2. Handboek meditatief ontspannen, effectief programma voor het bestrijden van pijn en stress. Auteur Jon Kabat-zinn. ISBN: 9023010442
3. Aandachtgerichte cognitieve therapie bij depressie, een methode om terugval te voorkomen. Auteurs Zindel V. Segal, J.M.G. Williams, J.D. Teasdale. ISBN: 9057121913
   

Aanmelding, toelatingsgesprek en inschrijving

U kunt zich inschrijven via het digitale inschrijfformulier (lees onze algemene voorwaarden). Na ontvangst van dit formulier krijgt u een uitnodiging en een vragenlijst voor een toelatingsgesprek met een docent. In het gesprek toetsen wij of u voldoet aan de toelatingseisen en daarmee of u kunt deelnemen aan de opleiding. U krijgt schriftelijk bericht of u tot de opleiding toegelaten bent. Dit is een bindend oordeel. Inschrijvingen worden op volgorde van aanmelding behandeld.
De uiterste inschrijfdatum is 15 juni 2010.

Leslocatie

Centrum voor Social Work
Heidelberglaan 7, Utrecht

De retraite is elders.

Meer informatie

Voor meer informatie kunt u terecht op een informatiebijeenkomst:

• 16 april 2010 van 15.30-17.00 uur
• 21 mei 2010 van 15.30-17.00 uur

Voor de informatiebijeenkomst kunt u zich opgeven bij het Centrum voor Social Work. U ontvangt dan een uitnodiging met routebeschrijving.

Heeft u specifieke of inhoudelijke vragen óf wilt u de brochure aanvragen, dan  kunt u zich wenden tot het Centrum voor Social Work, telefoonnummer (030) 252 9693 of via csw@hu.nl of mindfulness@hu.nl.